Είσοδος Επικοινωνία Περιεχόμενα Links Χαιρετισμός

Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ

Εἰς ἐποχὴν προγενεστέραν τοῦ 11ου αἰῶνος ἱδρύθη εἰς τὴν ἐκ τῶν Πριγκηποννήσων Χάλκην, μονή, τῆς ὁποίας ἡ χρονολογία ἱδρύσεως πιθανὸν νὰ ἀνάγεται εἰς τὴν περὶ τὸν 8ον αἰῶνα ἐποχήν, ἐφ᾽ ὅσον δὲν δύναται νὰ ἀποκλεισθῇ ἀπολύτως ἡ πιθανότης διαβιώσεως ἐν αὐτῇ κατὰ τὸν 9ον αἰῶνα τοῦ εἰς τὴν εἰρημένην νῆσον ἐξορισθέντος Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου.

Τὸ κατὰ πάσαν πιθανότητα τύπου Ξυλοστέγου ἑλληνιστικῆς βασιλικῆς καθολικὸν τῆς μονῆς ἐτιμᾶτο ἐπ᾽ ὀνόματι Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου.

ερόν τι λείψανον ἢ γεγονὸς σημαντικὸν ἀναφερόμενον εἰς τὴν Θεομήτορα προυκάλεσε κατὰ τὸν 11ον αἰῶνα τὴν ἵδρυσιν, ὡς παρεκκλησίου τοῦ καθολικοῦ, τοῦ ναοῦ τῆς Θεοτόκου, ὅστις καταστὰς κέντρον ἰδιαιτέρου ζήλου καὶ εὐλαβοῦς προσοχῆς ἐκ μέρους τῶν πιστῶν προυκάλεσε τὴν μετονομασίαν τῆς μονῆς, ἥτις ἔκτοτε κατέστη γνωστὴ ὡς Μονὴ τῆς Θεοτόκου.

Κατὰ τὸν 14ον αἰῶνα τὴν μονήν, καταπονηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ χρόνου, ἀνεκαίνισεν ἐκ βάθρων Ἰωάννης Ε´ ὁ Παλαιολόγος ὅστις, ἐξ εὐγνωμοσύνης, ὠνομάσθη κτήτωρ καὶ ἱδρυτὴς αὐτῆς.

πῆρχον τέσσαρες δεξαμεναί.

ρχόμεθα τώρα εἰς τοὺς μεταβυζαντινοὺς χρόνους.

Οἱ κατὰ καιροὺς ἡγούμενοι ἐφρόντιζον διὰ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῆς μονῆς ταύτης.

Περὶ τὸ 1629/1630 μετηνάστευσαν εἰς τὴν ἱερὰν μονὴν τῆς Παναγίας Καμαριωτίσσης οἱ μοναχοί της εἰς μίαν νησῖδα πλησίον τῆς Σωζουπόλεως εὑρισκομένης καὶ καταστραφείσης ἱερᾶς μονῆς τοῦ Τιμίου Προδρόμου. Οὗτοι μετέφερον μαζὺ των διάφορα πολύτιμα κειμήλια, δηλαδὴ ὅπως ἦσαν ἱερὰ σκεύη, εἰκόνες, χειρόγραφα ἐκ μεμβράνης, βιβλία κτλ. Λέγεται ὅτι τέσσαρες μεγάλαι εἰκόνες, τοῦ Χριστοῦ, τῆς Θεοτόκου, τοῦ Προδρόμου καὶ τῆς κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, τεθέντες εἰς τὸν προνάρθηκα τοῦ ναοῦ τῆς Καμαριωτίσσης, μετεφέρθησαν τότε ἀπὸ τὴν ἱερὰν μονὴν τοῦ Προδρόμου.

Τὴν 6ην Ἀύγουστου 1672 δι᾽ αἰτίαν ἄγνωστον ἐπυρπολήθη ἡ μονή, ὅπως καὶ ὁ ναὸς τοῦ Προδρόμου, ἐκτὸς τοῦ παρεκκλησίου τῆς Θεοτόκου, ποὺ ἧτο λιθόκτιστον.

Εὐτυχῶς τὴν μονὴν ἐπανέκτησεν ὁ πρῶτος ὁμογενὴς μέγας διερμηνεὺς τῆς Πύλης Παναγιωτάκης ὁ Νικούσιος (1613-1673). Ἡ ἀνακαίνισις τῆς μονῆς ἐκάλυψε τὴν ὅλην ἔκτασιν, εἰς μικροτέραν ὅμως ἀναλογίαν εἰς σχέσιν πρὸς τὰ παλαιὰ κτίσματα. Ὁ ναὸς τοῦ Προδρόμου ἀφέθη ἐρειπωμένος, ἐνῶ διηυρύνθη ἡ χωρητικότης τοῦ ναοῦ τῆς Θεοτόκου. Εἰς αὐτὸν προσετέθησαν λιθόκτιστος πρόναος καὶ ὁ νάρθηξ. εἰς τὰ δεξιὰ αὐτοῦ τὸ γυναικεῖον, ἀμφότερα ξυλοστεγή. Ἐζωγραφήθη ἡ εἰκὼν τῆς Θεοτόκου ὑπὸ τὴν καμάραν, ποὺ ἔδιδεν ἕν τέλος κατὰ μῆκος καὶ πλάτος εἰς τὸν ἀρχαῖον πρόναον, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ μονὴ τὴν ὀνομασίαν της. Κατεσκευάσθη δὲ ἐκ νέου καὶ τὸ τέμπλον τοῦ ναοῦ.

Νικούσιος ἐτάφη εἰς τὸν νάρθηκα τοῦ ναοῦ τῆς Θεοτόκου.

Μετὰ τὴν μεγάλην ταύτην ἐπισκευήν, τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ Παναγιώτου Νικουσίου, οἱ ἑκάστοτε ἡγούμενοι αὐτῆς ἐνδιεφέροντο διὰ τὰς κατὰ καιροὺς ἐμφανιζομένας κτιριακάς, κ.ἅ. ἀνάγκας.

Πάντως, μετὰ τὸν Παναγιώτην Νικούσιον ἄλλος μέγας ἀνακαινιστὴς τῆς μονῆς αὐτῆς ἀνεδείχθη ὁ φαναριώτης ἡγεμὼν τῶν παραδουναβίων χωρῶν Ἀλέξανδρος Ὑψηλάντης, ὁ ὁποῖος ἔλαβεν ἀπὸ τὴν μεγάλην 'Εκκλησίαν διὰ σιγιλλιώδους γράμματος αὐτὴν ὑπὸ τὴν κατοχήν του. Ἐπίσης ἠγόρασε καὶ προσήρτησεν ὡς μετόχιον εἰς τὴν μονὴν τῆς Παναγίας Καμαριωτίσσης τὴν μονὴν τῆς θείας Μεταμορφώσεως εἰς τὴν νῆσον Πρώτην, καθὼς καὶ ὁλόκληρον τὴν νῆσον ἐκείνην.

Ἀθανάσιος Κομνηνὸς Ὑψηλάντης, σύγχρονος καὶ συνεργασθεὶς μὲ τὸν Ἀλέξανδρον Ὑψηλάντην, περιγράφει τὸ ἀνακαινιστικὸν ἔργον ἐκείνου, ὡς ἐξῆς:

Μανζιλευθεὶς ὁ αὐθέντης Ἀλέξανδρος Ὑψηλάντης τῷ ἔτει 1782 ἐδωκεν ἱκανὰ ἄσπρα τῷ τζεβαχερτζῇ Ἰορδανάκῃ τῷ ἔτει 1786, καὶ μὲ τὴν ἐπιστασίαν του ἀνηγέρθησαν ἐκ βάθρων εἰς τὸ αὐθεντικὸν μοναστήριον τῆς Παναγίας ἐπιλεγόμενης Καμαργιότισας, τὸ κατὰ τὴν νῆσον τῆς Προποντίδος Χάλκην, νέαι οἰκοδομαὶ καὶ τιτανόκτιστοι, ἤτοι γκιαβκίρια, διὰ τὲ μαθητὰς καὶ διδασκάλους, (σκοπούμενος ὁ αὐθέντης νὰ τὸ συστήσῃ σχολεῖον πτωχῶν μαθητῶν καὶ ἄλλων ἔνδον τοῦ μοναστηρίου), καὶ τραπεζαρεῖον καὶ μαγειρεῖον καὶ ἀρτοποιεῖον προσετέθη δὲ τῇ οἰκοδομῇ τρόπος ἱκανὸς καὶ ἔξωθεν, περικλεισμένος δηλαδὴ ἐν τῇ πρώτῃ καὶ πάλαιᾳ περιοχῇ τοῦ μοναστηρίου, καὶ ἀνηγέρθησαν ἐκ βάθρων καὶ σπίτια αὐθεντικά, καὶ ἐπεσκευάσθη, μᾶλλον δὲ ἀνηγέρθη ἐκ βάθρων καὶ ἡ ἐν τῇ περιοχῇ τοῦ μοναστηρίου ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου, καὶ ἐν τόπῳ ἀποκρύφῳ ἐκτίσθη γκιαβκίρι τὸ σκευοφυλάκιον, καὶ ἄλλον γκιαβκίρι ἐν τόπῳ φανερῷ.

ἡγεμὼν Ἀλέξανδρος Ὑψηλάντης μὲ τὸ ἀνακαινιστικόν του ἔργον φαίνεται ὅτι ἔδωσε, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον, τὴν μορφήν, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει τὸ ὅλον συγκρότημα τῆς μονῆς μέχρι τῶν ἡμερῶν μας.

κτισεν ἐκ νέου μεγάλας λιθίνας οἰκοδόμος. Μεταξὺ αὐτῶν καὶ τὸν ναὸν τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου ἐπὶ τῶν ἐρειπίων τοῦ ἀρχαίου βυζαντινοῦ ναοῦ.

Κατεσκευάσθη ἡ εἰς τὸν περίβολον, πρὸ τῆς εἰς τὴν βόρειον πτέρυγα εἰσόδου, μεγάλη δεξαμενή, ἀφοῦ ἐκρημνίσθη ἡ ἄλλη ἡ ἔξωθεν τοῦ περιβόλου πρὸς τὰ ἀνατολικὰ ὑπάρχουσα πρότερον δεξαμενή.

Σχετικὰ μὲ τὸν ναὸν τῆς Θεοτόκου ἀνηγέρθη τὸ κωδωνωστάσιον, ἀνεκαινίσθησαν δὲ ἀφ᾽ ἑνὸς ἡ εἰς τὸν τροῦλλον τοῦ ναοῦ εἰκὼν τοῦ Παντοκράτορος, ἀφ᾽ ἑτέρου δὲ καὶ αἱ εἰς τὸν πρόναον, δηλ. τὸν παλαιὸν νάρθηκα, δεσποτικαὶ εἰκόνες καὶ κατεσκευάσθη ἐκ νέου τὸ φθαρὲν τεῖχος τοῦ ναοῦ.

κτηριακὴ δρᾶσις τῶν ἀπογόνων τοῦ Ὑψηλάντου ἔπαυσε διὰ τὰς καιρικὰς συνθήκας τὸ 1821, ὅτε καὶ ἡ κυριαρχία τῆς μονῆς μετεβιβάσθη εἰς τὴν μεγάλην Ἐκκλησίαν, τῆς ὁποίας ἀνέκαθεν ἧτο σταυροπήγιον.

Τὸ μέχρι σήμερον σωζόμενον μέγα κτίριον τῆς μονῆς ἀποτελεῖται ἀπὸ τρεῖς πτέρυγας, καθέτους πρὸς ἀλλήλας, ποὺ σχηματίζουν τὸ γράμμα Π τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου καὶ μὲ τὴν αὐλὴν εἰς τὴν μέσην. Εἰς τὴν αὐλὴν σώζονται οἱ δυὸ ναοί, τῆς Θεοτόκου καὶ τοῦ Προδρόμου Ἰωάννου.

πίσης ἐσώζοντο καὶ τέσσαρες δεξαμεναί, ἡ μεγάλη θολοσκέπαστος εἰς τὸν βόρειον κῆπον καὶ ἄλλαι τρεῖς μέσα εἰς τὴν αὐλήν.

Τὰ κτίρια τῆς ἱερᾶς μονῆς τῆς Θεοτόκου ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ δι᾽ ἄλλους σκοπούς. Ἔτσι τὸ ὄνειρον τοῦ Ὑψηλάντου νὰ ἱδρυθῇ σχολεῖον ἐπραγματοποιήθη τὸ 1831 διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ἑλληνικοῦ φροντιστηρίου, τὸ ὁποῖον κατέστη ἡ ἐμπορικὴ σχολή. Ἐλειτούργησεν ἀπὸ τοῦ 1831-1847 καὶ 1849-1916, τὸ πρῶτον παρομοίας φύσεως ἀνώτερον ἐκπαιδευτήριον μέσα εἰς τὴν ὀθωμανικὴν αὐτοκρατορίαν.

Κατὰ τὴν διάρκειάν τοῦ Α´ Παγκοσμίου πολέμου (1914-1918) τὸ κτίριον κατελήφθη ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν τῆς ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας, ἀλλ᾽ ἀργότερον ἐπεστράφη. Ἀπὸ τοῦ 1919-1942 ἐφιλοξένησε τὸ ὀρφανοτροφεῖον θηλέων. Ἀπὸ δὲ τοῦ 1942 κατελήφθη ὑπὸ τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν καὶ κατέστη παράρτημα τῆς εἰς τὴν Χάλκην ναυτικῆς σχολῆς.

Τότε ὡρισμένα ἱερὰ σκεύη, κειμήλια καὶ ἄλλα μετεφέρθησαν ἀπὸ τὴν ἱερὰν μονὴν τῆς Παναγίας Καμαριωτίσσης / ἐμπορικὴν σχολὴν εἰς τὴν ἱερὰν Θεολογικὴν Σχολὴν τῆς Χάλκης. Τὸ βόρειον μικρὸν καὶ ἐπίμηκες δωμάτιον τοῦ μεγάλου συνοδικοῦ αὐτῆς διεσκευάσθη εἰς παρεκκλήσιον τῆς Παμμακαρίστου. Ἐκεῖ ὑπάρχουν τὸ καλῆς τέχνης ξυλόγλυπτον καὶ ἐπίχρυσον τέμπλον, ἐκ τοῦ ὁποίου κρεμᾶται ἡ Ὡραία Πύλη, ἔργον τῆς κεντητρίας Μαριώρας (1751, 1723-1728), μὲ 37 φορητὰς εἰκόνας, ἐκ τῶν ὁποίων μερικαὶ εἶναι ἀξιόλογοι, ὁ ἀρχιερατικὸς θρόνος, τὰ ἀναλόγια. Μία εἰκὼν τῆς Θεοτόκου βρεφοκρατούσης εὑρίσκεται τοποθετημένη εἰς τὸν πρόναον τοῦ ναοῦ τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Γνωστοὶ ἡγούμενοι τῆς μονῆς ὑπῆρξαν οἱ κάτωθι:

Φιλόθεος, ἱερομόναχος, ὁ Κύπριος, 1609
Γαβριήλ, ἱερομόναχος, 1644
Ἀθανάσιος Μαλατέστας, ἱερομόναχος, Νάξιος, ἡγουμενεία δεκαεπταετής, 1687-1704
Ἄγνωστος, 1706
Νεόφυτος, 1706/1710
Θεόκλητος, 1712
Ἰγνάτιος πρωτοσύγκελλος, 1720
Δοσίθεος Ἱερομόναχος, 1721/1722
Μελέτιος, Μετὰ
Ἰερόθεος, 1730
Γρηγόριος, Ἱερομόναχος ἐκ Νάξου, 1742-1775
Ἀγάπιος
ὁ πρώην Νέων Πατρῶν Λαυρέντιος, 1800
Γαβριήλ, ἀρχιμανδρίτης, τοῦ παυθέντος Λαυρεντίου, Κρὴς τὴν πατρίδα, 1804
Ἀρχιμανδρίτης Γαλακτίων, ἀνεψιὸς τοῦ Γαβριήλ, 1810-1819
ὁ Ἐδέσσης Διονύσιος, 1819-1821

1821-1827 οἱ κάτωθι:

Ἀριστείας Μητροφάνης, ὀλίγοι μῆνες
Ἀγαθάγγελος, Ἱερομόναχος, ἐξ Ἄνδρου
Τρεῖς ἐξ Ἄνδρου: Ἰωσήφ, Διονύσιος καὶ Σαμουὴλ καὶ ἕνας ἐφημέριος μετ᾽ αὐτῶν
Ἀμβρόσιος, Ἱερομόναχος Αἰνίτης
Σαμουὴλ ὁ ἐκ Νάξου, τελευταῖος

Τρωάδος Εὐστάθιος Ποπέσκου, - Ἰούνιος 1933
Κυπριανὸς Στυλιανίδης, Ἰούνιος 1933-1942

Οἱ εἰς τὴν μονὴν τάφοι, δυστυχῶς μὴ ὑπάρχοντες σήμερον:

α´) Οἱ εἰς τὸν παλαιὸν νάρθηκα τάφοι:

1. Μία γυναίκα Χρυσάνθη, 1708
2. Μητροπολίτης Ἡρακλείας Ἀθανάσιος
3. Πρώην ΚΠόλεως Παΐσιος, 1756

β´) Οἱ εἰς τὸν ἐξωνάρθηκα τάφοι:

4. Παναγιώτης Νικούσιος, 1673
5. Πρώην ΚΠόλεως Γαβριήλ, 1707
6. Μητροπολίτης Μαρωνείας Νεόφυτος, 1816
7. Μητροπολίτης Νικομηδείας Νικηφόρος, 1776

γ´) Οἱ εἰς τὸ γυναικεῖον τάφοι:

8. Ἡ κεντήτρια Μαριώρα, 1758
9. Ἀθανάσιος Μαλατέστας, ἡγούμενος, 1704

δ´) Οἱ περὶ τὸν ναὸν τάφοι

10. Μητροπολίτης Σελευκείας Ἄνθιμος Μαζαράκης, διευθυντὴς τῆς σχολῆς, 1868
11. Γεώργιος τὶς ἀρμένιος, 1824
12. Ἀβράμιος Ὀμηρόλης, διευθυντὴς τῆς σχολῆς, 1839
13. Λουκᾶς Βουδούρης, ἔφορος τῆς σχολῆς, 1862
14. Κωνσταντῖνος, μοναχός, 1839
15. Πατριάρχης ΚΠόλεως Καλλίνικος Β´, 1702
16. Σαμουήλ, ὁ τελευταῖος ἡγούμενος τῆς μονῆς, 1839
17. Ἀναστασία Μαλανδράκη, 1860

Εἰς τὸν βόρειον κῆπον ἔκειτο σιδηρόφρακτον νεκροταφεῖον, ὅπου ἦσαν θαμμένοι ρῶσσοι στρατιῶται, αἰχμαλωτισθέντες κατὰ τὸν ρωσσοτουρκικὸν πόλεμον (1828-1829).

ξω ἀπὸ τὸ νεκροταφεῖον τοῦτο ὑπῆρχον, μέσα εἰς τὸν βόρειον κῆπον, ἄλλοι πέντε τάφοι:

1. Σταῦρος τὶς Φιλιππουπολίτης, 1760
2. Κάποιος Γρηγόριος, 1773
3. Ἰωάννης Λουκᾶς, 1839-1855
4. Παναγιώτης Πανᾶς, Κεφαλλήν, 1844-1858
5. Σὲρ Ἐδουάρδος Βάρδων, ἄγγλος πρέσβυς εἰς τὴν ὀθωμανικὴν αὐλήν, 1597
6. Δημήτριος Δημητριάδης, 1885

δη ἀνεφέρθησαν τὰ ὀνόματα τριῶν πατριαρχῶν ΚΠόλεως, οἱ ὁποῖοι ἐτάφησαν εἰς τὴν μονὴν τῆς Παναγίας Καμαριωτίσσης. Ἐκτὸς ἀπὸ αὐτοὺς ἐμφανίζονται καὶ ἄλλοι πατριάρχαι, ποὺ εἶχον τὴν ἰδίαν τύχην. Συνολικά, οἱ πατριάρχαι Κων/πόλεως 8, τῶν ὁποίων οἱ τάφοι ἦσαν ἐδῶ ὑπῆρξαν:

1. Διονύσιος Β´, ὁ ἀπὸ Νικομηδείας, 1555.
2. Τιμόθεος Β´, ὁ Μαρμαρινός, ὁ ἀπὸ Παλαιῶν Πατρῶν. Ἀγνοεῖται ὁ τάφος του, 1620.
3. Κύριλλος Α´ ὁ Λούκαρις, ὁ ἀπὸ Ἀλεξανδρείας, δεξιόθεν τῆς ἁγίας Τραπέζης, μετὰ εἰς τὸ σκευοφυλάκιον, 1638.
4. Παρθένιος Β´, ὁ ἀπὸ Ἰωαννίνων, 1650.
5. Παρθένιος Γ´, ὁ ἀπὸ Χαλκηδόνος, 1707.
6. Καλλίνικος Β´ ὁ Ἀκαρνάν, ὄπισθεν τοῦ ἱεροῦ βήματος, 1702.
7. Γαβριὴλ Γ´, ὁ ἀπὸ Χαλκηδόνος, εἰς τὸν ξυλόγλυπτον νάρθηκα, πρὸς τὰ ἀριστερά, 1707.
8. Παῒσιος Β´,  ὁ  ἀπὸ  Νικομήδειας,  εἰς  τὸ  μέσον  τοῦ   λιθίνου προναοῦ, 1756. Ὁ ἱερομόναχος Θεοφάνης, ἄγνωστος ὁ τάφος του, 1645.

ΤΟ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΟΝ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΟΥ ΗΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΣΒΙΤΟΥ.